Çin’in teknoloji ve inovasyon üssü Shenzhen, kentsel gelişim alanında dikkat çeken yeni bir adım attı. 30 Ocak’ta düzenlenen 10’uncu Shenzhen – Hong Kong Mimarlık ve Şehircilik Bienali kapsamında, Shenzhen Kentsel Endeks Gündemi (UIS) dünya kamuoyuna tanıtıldı.
Xinhua Haber Ajansı’na bağlı Liaowang Enstitüsü başta olmak üzere birçok kurumun ortak çalışmasıyla hazırlanan UIS, Shenzhen’in 45 yıllık hızlı büyüme deneyimini küresel ölçekte paylaşmayı ve kentleşme sorunlarına çözüm üretmeyi hedefliyor. Çalışmaya UN-Habitat ve Singapur Yaşanabilir Şehirler Merkezi gibi uluslararası kuruluşlar da entelektüel katkı sundu.
Geleneksel şehir endekslerinden farklı olarak UIS, şehirleri yalnızca mevcut performanslarına göre sıralamıyor. Bunun yerine, “Nasıl bir geleceğe ilerliyorlar?” ve “Daha iyi bir geleceğe nasıl ulaşabilirler?” sorularına odaklanıyor. İnsan merkezli yaklaşımıyla dikkat çeken sistem, şehirlerin gelişim yönünü analiz etmeyi amaçlıyor.
Bu kapsamda geliştirilen “6+19+50+X” gösterge sistemi altı temel değer boyutu, 19 ikincil boyut ve 50 somut göstergeyi içeriyor. “X” alanı ise gelecekte yeni göstergelerin eklenebilmesine olanak tanıyan esnek bir yapıyı temsil ediyor.
Shenzhen Kentsel Planlama ve Arazi Kaynakları Araştırma Merkezi Direktörü Shan Liang, UIS’i şehirler için hazırlanmış “üç parçalı bir navigasyon seti” olarak tanımlıyor. Buna göre sistem; geçmişi değerlendirme, bugünü analiz etme ve geleceği planlama işlevlerini bir arada sunuyor.
Uzmanlara göre UIS, özellikle Asya, Afrika ve Latin Amerika’da hızlı kentleşme süreci yaşayan ülkeler için uygulanabilir bir model sunuyor. Çin merkezli bu yaklaşımın, küresel kent yönetimi literatüründe yeni bir “Doğu modeli” oluşturabileceği belirtiliyor.
UIS’in ön tanıtımı 2025 Çin Deniz Ekonomisi Fuarı’nda yapılmıştı. Endeksin Mayıs 2026’da düzenlenecek BM Dünya Şehirler Forumu’nda kapsamlı biçimde tanıtılması, sonuçlarının ise Haziran 2026’daki Dünya Şehirler Zirvesi’nde açıklanması planlanıyor.
Çin’in APEC yılı fırsatını da değerlendirmeyi hedefleyen girişimin, küresel şehir iş birliği ve sürdürülebilir kalkınma alanında entelektüel katkı sunması amaçlanıyor.
